Kuanzisha biashara Tanzania si vigumu kama watu wanavyodhani, lakini si rahisi kama wengine wanavyoahidi. Kuna hatua zinazoeleweka, na kuna mitego inayojirudia. Makala hii inaeleza zote mbili kwa uwazi.

Hatua za msingi

1. Usajili wa kampuni (BRELA). Kuchagua jina, kuandaa katiba ya kampuni, na kusajili. Kampuni inaweza kumilikiwa kwa asilimia 100 na wageni katika sekta nyingi.
2. Namba ya mlipakodi (TIN) na usajili wa VAT. Hatua ya lazima kabla ya kufanya biashara yoyote rasmi.
3. Leseni ya biashara. Inategemea sekta na eneo la biashara.
4. Cheti cha uwekezaji (TIC). Kwa miradi inayokidhi vigezo, kinatoa nafuu za kodi na urahisi wa vibali vya kazi.
5. Vibali maalum vya sekta. Madini, nishati, afya, fedha, mawasiliano, chakula — kila moja ina mamlaka yake ya usimamizi.
6. Vibali vya kazi na ukaazi. Kwa wafanyakazi wa kigeni, vinahitaji mipango ya mapema.

Miundo ya ubia inayotumika

• Kampuni ya ubia (JV). Kampuni mpya inayomilikiwa na pande mbili au zaidi. Inafaa pale ambapo pande zote zinaleta mtaji au rasilimali za muda mrefu.
• Makubaliano ya usambazaji. Mshirika wa ndani anasambaza bidhaa za mshirika wa nje. Rahisi kuanza, lakini udhibiti ni mdogo.
• Uwakilishi wa soko. Ofisi ya uwakilishi kwa kampuni inayotaka kujifunza soko kabla ya kuwekeza kikamilifu.
• Ufadhili wa mradi. Mtaji unaoingia kwenye mradi mahususi, si kampuni nzima.
• Muungano (consortium). Kwa zabuni kubwa zinazohitaji sifa za pamoja.

Makosa matano yanayojirudia

1. Kuanza bila mkataba wa maandishi ulio wazi. Mahusiano mazuri hayabadilishi haja ya mkataba unaoeleza nani anafanya nini, anapata nini, na nini kinatokea ubia ukivunjika.
2. Kudharau muda. Vibali, ardhi na usajili vinachukua muda mrefu kuliko mpango wa awali. Panga kwa uhalisia.
3. Kutokagua hati ya ardhi. Kagua kwenye msajili, si kwa neno la muuzaji.
4. Kuleta bidhaa bila kubadilisha bei au muundo. Soko la Tanzania lina uwezo wake wa kununua. Bidhaa lazima ilingane nao.
5. Kuchagua mshirika kwa urafiki badala ya uwezo. Mshirika wa ndani lazima awe na uwezo wa kutekeleza, si tu mahusiano.

Mshirika mzuri wa ndani hakuahidi kila kitu ni rahisi. Anakuambia kitakachokuwa kigumu kabla hujaanza.

WAHI Advisory & Projects

WAHI Advisory & Projects inasaidia wawekezaji wa ndani na wa nje kuandaa miradi, kupanga miundo ya ubia, na kutekeleza hatua za usajili na vibali. Tunakaribisha mazungumzo na kampuni zinazoingia Tanzania kwa mara ya kwanza.